Na odporność? Jeżówka purpurowa. Czy można ją bezpiecznie stosować u dzieci?

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) to gatunek rośliny z rodziny Asteraceae (Compositae, astrowate). Znana jest od setek lat. Niegdyś miała szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie ludowym, m.in. do leczenia krwawiących, trudno gojących się i często zakażonych ran oraz kiły, błonicy, rzeżączki, szkarlatyny, malarii i innych chorób z towarzyszącą gorączką. Wierzono także, że pomaga po ukąszeniu przez węża / owadów i w zatruciach.

 

Jednak ponad sto lat temu zauważono, że wyciągi z jeżówki mają inną bardzo istotną właściwość – działają immunostymulująco i regenerująco na organizm. Od tego momentu, w Europie i Ameryce Północnej, rozpoczęto stosowanie wyciągów etanolowych w celu uodparniania organizmu u ludzi.

 

Jako surowce roślinne stosuje się ziele (herba) oraz korzeń (radix) jeżówki purpurowej.

 

W lecznictwie wykorzystuje się trzy gatunki Echinacea:

  • jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea)
  • jeżówka wąskolistna (Echinacea angustifolia)
  • jeżówka blada (Echinacea pallida)

 

Jednak to jeżówka purpurowa jest najtańszym i najlepiej przebadanym gatunkiem wśród Echinacea.

 

Właściwości i działanie

Wyciągi z jeżówki, jak większość leczniczych ziół, mają wielokierunkowe właściwości, m.in.:

  • Wzmacniające odporność organizmu – stosowane w stanach osłabienia w okresie wzmożonych zachorowań na przeziębienie i grypę,
  • Przeciwzapalne – np. w zapaleniu skóry, dziąseł, układu moczowego i płciowego,
  • Przeciwbakteryjne – np. w anginie, szkarlatynie, zakażeniu układu oddechowego i zatok, trądziku
  • Przeciwwirusowe – np. w przeziębieniu, grypie, opryszczce, różyczce, ospie, półpaśćcu,
  • Przeciwgrzybicze – np. w kandydozie,
  • Przeciwalergiczne,
  • Stymulujące przemianę materii,
  • Pobudzające wydzielanie soku żołądkowego i trzustkowego,
  • Żółciopędne i żółciotwórcze,
  • Napotne i delikatnie przeciwgorączkowe,
  • Przeciwwysiękowe.

 

Badania

W latach dziewięćdziesiątych XX wieku i w pierwszej dekadzie XXI jeżówka była bardzo popularna. Właśnie wtedy przeprowadzono setki badań na temat skuteczności, bezpieczeństwa i działań niepożądanych wyciągów z jeżówki w porównaniu do placebo.

 

Czego się dowiedzieliśmy?

  • Zdecydowana większość z nich prowadzona była w laboratorium (in vitro).
  • Badania przeprowadzone „w probówce” potwierdzały wstępne założenia korzystnego wpływu jeżówki na organizm człowieka.
  • Badania kliniczne obejmowały przede wszystkim dorosłych, w nielicznych tylko badano dzieci w wieku 2-11 lat.
  • Wyniki badań klinicznych (na ludziach) są różnorodne. Część potwierdza nieznaczne korzystne działanie jeżówki, inne wręcz przeciwnie.
  • Po przebadaniu kilku tysięcy dorosłych osób – badano wpływ jeżówki w profilaktyce i leczeniu przeziębienia – wyciągnięto wniosek, iż stosowanie wyciągu z Echinacea zmniejsza ryzyko zachorowania o 10-20% (porównywalne z placebo), a podczas leczenia istniejącego przeziębienia przynosi słabe korzyści i nie skraca istotnie czasu trwania infekcji.
  • Ważnym argumentem na niekorzyść preparatów z jeżówki są dość częste przypadki ciężkich reakcji alergicznych.

 

Obecnie coraz rzadziej przeprowadzane są badania dotyczące działania jeżówki. Zdaniem wielu badaczy, m.in. dr med. Józefa Meszarosa z Katedry i Zakładu Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej AM w Warszawie „dostępne dane są niewystarczające by uznać, że zastosowanie jeżówki jest w pełni skuteczne w profilaktyce i leczeniu przeziębień”.

 

Preparaty

W lecznictwie stosuje się głównie wyciągi alkoholowe z ziela i korzenia jeżówki purpurowej. Występują one w postaci płynnej oraz tabletek / kapsułek. Obecnie na polskim rynku jest niewiele preparatów z jeżówką – jeden lek i kilkanaście suplementów diety.

UWAGA! Zwróć uwagę na różnice w zawartości wyciągu z jeżówki w różnych preparatach. Możesz znaleźć takie, gdzie stężenie wynosi 10% oraz inne gdzie będzie ich niemal 100%.

 

Wskazania

Preparaty z Echinacea można stosować w profilaktyce oraz w trakcie trwania choroby, w celu zmniejszenia podatności na infekcje w okresie jesienno-zimowym.

Zaleca się je:

  • wspomagająco w przeziębieniach,
  • krótkotrwale w profilaktyce

 

Producenci większości preparatów z jeżówki zalecają stosować je nie dłużej niż 10 dni „ciurkiem” (nieliczni piszą o 14-20 dniach). Następnie należy zrobić minimum 14 dni przerwy.

 

Czy jeżówkę purpurową można bezpiecznie stosować u dzieci?

Zgodnie z wytycznymi Brytyjskiego Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych i Wyrobów Medycznych (The Medicines and Healthcare products Regulatory Agency, MHRA) jeżówka purpurowa nie powinna być stosowana u dzieci do lat 7.

Przede wszystkim dlatego, iż preparaty te mogą powodować ciężkie reakcje alergiczne u najmłodszych. Najczęściej występuje wysypka, problemy z oddychaniem, ucisk w klatce piersiowej, ból i zawroty głowy, wstrząs anafilaktyczny.

Specjaliści z MHRA uważają, że skutki niepożądane przeważają nad korzyściami w przypadku stosowania wyciągów z jeżówki purpurowej u dzieci.

 

Przeciwwskazania

Jest ich bardzo dużo, są one opisane niemal na wszystkich preparatach zarówno płynnych, tabletkach jak również herbatkach. Bezwzględnie nie stosować:

  • U dzieci do 12 roku życia (niektóre źródła podają 7.r.ż.)
  • W ciąży i podczas laktacji
  • U osób uczulonych na rośliny z rodziny Asteracae (Compositae)
  • W przypadku immunosupresji (obniżenie odporności organizmu)
  • U osób z chorobami autoimmunologicznymi (np. stwardnienie rozsiane, choroby układowe tkanki łącznej – kolagenoza)
  • U osób po przeszczepach organów
  • W białaczce, gruźlicy, padaczce
  • U zakażonych wirusem HIV i chorujących na AIDS
  • U osób z uszkodzoną wątrobą
  • U osób nadużywających alkoholu
  • U osób z nietolerancją niektórych cukrów.

 

Płynne preparaty (sok, syrop, płyn, eliksir) zawierają 20-38% (v/v) etanolu. Należy pamiętać, żeby nie prowadzić pojazdów mechanicznych po ich spożyciu.

 

Podsumowując,

Aktualnie nie dysponujemy mocnymi dowodami potwierdzającymi skuteczność wyciągów z jeżówki w zapobieganiu infekcjom układu oddechowego u starszych dzieci i dorosłych.

Ma ona za to szereg przeciwwskazań, z którymi należy się zapoznać przed rozpoczęciem stosowania.

Nie podawać dzieciom, kobietom w ciąży i mamom karmiącym piersią.

 

Enjoy!

Ana

Zobacz też

2 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *